English Information

f

Europejskie Centrum Pamięci i Pojednania - Aktualności

27 stycznia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2005 roku, by uczcić pamięć Żydów zamordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej. Dzień ten upamiętnia wyzwolenie przez żołnierzy 60. Armii 1 Frontu Ukraińskiego 27 stycznia 1945 r. niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Był to największy niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i obóz zagłady. W ciągu czterech lat funkcjonowania obozu Niemcy zgładzili w nim co najmniej 1,1 mln osób, w tym około 960 tys. Żydów, ponad 70 tys. Polaków, około 21 tys. Romów i Sinti, 15 tys. jeńców sowieckich i ponad 10 tys. więźniów innych narodowości.

Honorowy patronat nad tegorocznymi obchodami rocznicowymi objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda. Wydarzenie będzie w całości transmitowane w Internecie.

//

Więcej: 

https://www.auschwitz.org/strona-glowna-78/

 

Jab onowska rocznica1

Fot. Zbiór Zofii Jabłonowskiej - Ratajskiej

 

W dniu 4 stycznia 2023 r. minęła 128. rocznica urodzin Księżnej Heleny Jabłonowskiej, patronki Europejskiego Centrum Pamięci i Pojednania. Patrząc na biografię księżnej Heleny, śmiało możemy powiedzieć, że była niezwykłym człowiekiem. To postać kobiety, o pięknym, ponadprzeciętnym charakterze, oddanej działaczki społecznej, wielkiej Polki i patriotki. Była żolnierzem Armii Krajowej (ps. "Rzepicha"), przewodniczącą Rady Głównej Opiekuńczej w powiecie dębickim. Podczas II wojny światowej organizowała pomoc charytatywną na rzecz ofiar wojny, osobom potrzebującym wśród mieszkańców ziemi dębickiej oraz więźniów obozów pracy przymusowej Pustkowa.

Księżna Helena Jabłonowska z domu hrabianka Rey przyszła urodziła się 4 stycznia 1895 r. Była córką Mikołaja Reya z Przyborowa i Marii – hrabianki z domu Bobrowska. Od wczesnych lat młodzieńczych zaangażowana się w działalność społeczną. W czasie ciężkich lat I wojny światowej organizowała kształcenie dziewcząt w postaci kursów gospodarczych. Co ważne, finansowo zaangażowana była wspieranie Legionów Piłsudskiego. Podczas swojego pobytu w Wiedniu swoją opieką objęła polskich uchodźców, natomiast w Szwajcarii aktywnie pracowała w Komitecie Polskim.

Jeszcze podczas trwania I wojny światowej, Helena Reyówna wzięła ślub z Józefem Teodorem, Księciem Jabłonowskim. Miało to miejsce w dniu 18 września 1917 r. Młoda para książęca zamieszkała w Przyborowie, który był dziedzicznym majątkiem Heleny. Po odzyskaniu w 1918 r. przez Polskę niepodległości, w kresie międzywojennym, Księżna Helena Jabłonowska pełniła funkcję Prezesa Akcji Katolickiej i Sodalicji Mariańskiej. Swoją działalność społeczną i charytatywną ukierunkowała na inicjowanie i pomoc w organizowaniu ochronek dla wiejskich dzieci. Tutaj dzieci te mogły otrzymywać niezbędną opiekę i wyżywienie, gdy ich matki wykonywały prace polowe w rolnictwie.

Działalność charytatywną w sposób szczególny Księżna Helena Jabłonowska rozwinęła podczas tragicznych lat okupacji hitlerowskiej II wojny światowej. To właśnie w swoim majątku w Przyborowie wspierała potrzebujących, niosła pomoc wysiedlonym, w tym rodzinom żołnierzy i oficerów Wojska Polskiego, a także rodzinom poległych lub więzionych w jenieckich obozach. Księżna włączyła się również w organizację tajnego nauczania. Kolejną formą jej działalności było zaangażowanie się w walkę z okupantem w strukturach podziemnych Armii Krajowej (ps. „Rzepicha”). Również wtedy objęła funkcję przewodniczącej Rady Głównej Opiekuńczej powiatu dębickiego. Organizowała wówczas pomoc żywnościową bądź materialną dla rodzin wysiedlonych, rodzin wojskowych, więźniów i uciekinierów, a także na potrzeby walki i osobom zagrożonym preparowano fałszywe dokumenty. Wśród wielu różnych form działalności Księżna Helena, którymi zajmowała się, była także pomoc aresztowanym oraz kuchnia obywatelska (jakże potrzebna w czasach wojny).

Niezwykłym, bohaterskim rozdziałem działalności Księżnej Heleny Jabłonowskiej podczas II wojny światowej, była pomoc niesiona więźniom niemieckich obozów pracy przymusowej Pustkowa, które funkcjonowały przy zbudowanym w 1940 r. poligonie wojskowym Waffen SS Truppenübungsplatz Heidelager. W ramach tej pomocy dostarczano więźniom żywność, leki i ubrania oraz pośredniczono w przekazywaniu listów i grypsów. Potocznie więźniowie nazywali ją nawet „Naszą Matką”. W ramach działalności konspiracyjnej Księżna Helena, pod pozorem załatwiania niezbędnych formalności z władzami poligonu, zbierała informacje dla dowództwa AK, a w szczególności odnośnie ilości i stanu więźniów oraz funkcjonowaniu obozów.

Zaraz po zakończeniu II wojny światowej, niestety na skutek nacisku władz komunistycznych, Jabłonowscy opuścili swój majątek w Przyborowie i zamieszkali w Krakowie. Pomimo ponurych realiów powojennej rzeczywistości Księżna Jabłonowska nadal aktywnie działała społecznie. Zawsze pamiętała o potrzebujących, czynnie wspierała ochronki dla dzieci robotników oraz sierot, których po wojnie było wiele.

Księżna Helena z Reyów Jabłonowska zmarła w dniu 11 czerwca 1977 r. i została pochowana w rodzinnym grobowcu na cmentarzu parafialnym w Straszęcinie.

Europejskie Centrum Pamięci i Pojednania, którego integralną część stanowi Ekspozycja Historyczno-Dydaktyczna przy Górze Śmierci w Paszczynie, od 2011 roku nosi zaszczytne imię Księżnej Heleny z Reyów Jabłonowskiej.

APEL DO MIESZKAŃCÓW 

GMINY DĘBICA I OKOLIC


Centrum Kultury i Bibliotek Gminy Dębica z siedzibą w Pustkowie-Osiedlu 26A zwraca się do Mieszkańców Gminy Dębica z uprzejmą prośbą o udostępnienie terenów do prowadzenia badań archeologicznych i działań polegających na poszukiwaniu zabytków i innych przedmiotów, pochodzących z okresu funkcjonowania niemieckiego poligonu wojskowego Waffen SS „Truppenübungsplatz Heidelager” i obozów pracy przymusowej Pustkowa w latach 1940-1944, z czasów II wojny światowej.

Poszukiwania prowadzone będą z wykorzystaniem: ręcznych wykrywaczy metali, poprzez namierzanie sygnałów przedmiotów metalowych oraz punktowe wykopy. Pragniemy zaznaczyć, że prowadzenie poszukiwań będzie się odbywało w sposób niekolidujący z prowadzoną przez „Właściciela nieruchomości” gospodarką rolną lub leśną. 

Artefakty znalezione w wyniku prowadzonych poszukiwań i prac archeologicznych, po akceptacji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wzbogacą stałe i czasowe wystawy Ekspozycji Historyczno – Dydaktycznej przy Górze Śmierci w Paszczynie, która stanowi integralną część Europejskiego Centrum Pamięci i Pojednania, znajdującego się w strukturach organizacyjnych Centrum Kultury i Bibliotek Gminy Dębica w Pustkowie- Osiedlu.

Osobami odpowiedzialnymi za prawidłowy przebieg poszukiwań oraz realizację postanowień niniejszego porozumienia po stronie Centrum Kultury i Bibliotek Gminy Dębica będą pracownicy merytoryczni Europejskiego Centrum Pamięci i Pojednania — Pani Łucja Szumańska i Pan Marian Matkowski, kontakt: e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. , tel. 887 628 900.

Ekspozycja Hostoryczno Dydaktyczna INFO