f

Europejskie Centrum Pamięci i Pojednania - Poligon SS

historia poligonu ss

Rozkaz o utworzeniu poligonu SS na styku ówczesnych powiatów dębickiego, mieleckiego i kolbuszowskiego wydało naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych Rzeszy 21 grudnia 1939 r. W lipcu 1940 r. rozpoczęto prowadzenie pomiarów w terenie i przygotowywano dokumentację pod budowę poligonu, a już 1 sierpnia 1940 r. nastąpiło przejęcie Pustkowa (wraz z fabryką „Lignoza”) przez Waffen-SS. Budynki „Lignozy” zajęła komenda obiektu wojskowego, natomiast centrum poligonu stanowić miało pięć kompleksów baraków wojskowych wybudowanych przy drodze w kierunku wsi Ocieka. Każdy taki kompleks miał kształt dużego koła i nosił nazwę „ring”. Ringi służyły do zakwaterowania oddziałów SS.

Początkowo nazwa poligonu brzmiała SS-Truppenübungsplatz „Ostpolen”. Później uległa ona zmianie i od 16 lipca 1941 r. poligon funkcjonował pod nazwą SS-Truppenübungsplatz „Heidelager”. 2 marca 1943 r. został on przemianowany na SS-Truppenübungsplatz „Debica” i tę nazwę posiadał do końca swego istnienia.

Podstawowym zadaniem poligonu było szkolenie oddziałów SS oraz reorganizacja jednostek rozbitych w czasie walk. Oddziały kwaterujące na poligonie były wykorzystywane również do pacyfikacji wsi w okolicznych miejscowościach. Pustkowski plac ćwiczeń był więc obiektem o dużym znaczeniu politycznym i wojskowym. We wrześniu 1943 roku na terenie poligonu wybudowano doświadczalną bazę latających bomb „V-1” oraz rakiet „V-2”. Obiekty bazy zostały umieszczone we wsi Blizna.

Rozbudowa poligonu, w tym karczowanie lasów, budowa strzelnic, betonowych dróg, linii kolejki wąskotorowej, warsztatów mechanicznych i innych urządzeń wojskowych, wymagała tysięcy rąk do pracy. Nie mogli sprostać tym zadaniom ani cywilni robotnicy z okolicznych miejscowości zatrudniani w niemieckich firmach budowlanych, ani też skoszarowane w Pustkowie i Ostrowie oddziały młodzieży polskiej ze Służby Budowlanej tzw. Baudienstu. Z tych oto przyczyn Niemcy zdecydowali się na utworzenie w Pustkowie obozów pracy, które były dla nich źródłem bezpłatnej siły roboczej. Jednocześnie służyły biologicznemu wyniszczeniu zamkniętych tam ludzi. W okresie istnienia poligonu funkcjonowały trzy obozy pracy: dla Żydów, jeńców radzieckich oraz Polaków. 

Podstawowym zadaniem poligonu było szkolenie oddziałów SS oraz reorganizacja jednostek rozbitych w czasie walk. Oddziały kwaterujące na poligonie były wykorzystywane również do pacyfikacji wsi w okolicznych miejscowościach. Pustkowski plac ćwiczeń był więc obiektem o dużym znaczeniu politycznym i wojskowym. We wrześniu 1943 roku na terenie poligonu wybudowano doświadczalną bazę latających bomb „V-1” oraz rakiet „V-2”. Obiekty bazy zostały umieszczone we wsi Blizna.

Rozbudowa poligonu, w tym karczowanie lasów, budowa strzelnic, betonowych dróg, linii kolejki wąskotorowej, warsztatów mechanicznych i innych urządzeń wojskowych, wymagała tysięcy rąk do pracy. Nie mogli sprostać tym zadaniom ani cywilni robotnicy z okolicznych miejscowości zatrudniani w niemieckich firmach budowlanych, ani też skoszarowane w Pustkowie i Ostrowie oddziały młodzieży polskiej ze Służby Budowlanej tzw. Baudienstu. Z tych oto przyczyn Niemcy zdecydowali się na utworzenie w Pustkowie obozów pracy, które były dla nich źródłem bezpłatnej siły roboczej. Jednocześnie służyły biologicznemu wyniszczeniu zamkniętych tam ludzi. W okresie istnienia poligonu funkcjonowały trzy obozy pracy: dla Żydów, jeńców radzieckich oraz Polaków.