W 82. Rocznicę wyzwolenia byłych niemieckich obozów pracy przymusowej w Pustkowie w dniu 22 kwietnia 2026 roku na Góra Śmierci odbyły się Uroczystości Patriotyczno-Religijne, które zgromadziły licznych uczestników pragnących oddać hołd ofiarom.
Wydarzenie rozpoczęło się koncertem Miejska Orkiestra Dęta - Dębica, po którym nastąpiło wprowadzenie Pocztu Sztandarowego Wojska Polskiego i uroczysta Msza Święta koncelebrowana pod przewodnictwem Ks. Adama Basisty- Proboszcza Parafii pw. Św. Józefa Rzemieślnika w Pustkowie Liturgii towarzyszyła podniosła oprawa muzyczna, a w wygłoszonej homilii wybrzmiało szczególne wezwanie do poszanowania życia, godności człowieka oraz odpowiedzialności za zachowanie pamięci historycznej.
Po Eucharystii odbyła się oficjalna część uroczystości. Wprowadzono Kompanię Honorową wystawioną przez 33. Batalion Lekkiej Piechoty im. ppłk. Adama Lazarowicza ps. „Klamra” w Dębicy. Na czele z dowódcą porucznikiem Grzegorzem Herdą oraz dowódcą pocztu sztandarowego podporucznikiem Mariuszem Winiarzem.
Następnie odśpiewano Hymn Państwowy. W dalszej części przypomniano znaczenie tego miejsca – przestrzeni naznaczonej cierpieniem tysięcy ludzi różnych narodowości, a zarazem miejsca pamięci i przestrogi dla przyszłych pokoleń.
Przybyłych gości powitał Zastępca Wójta Gminy Dębica Grzegorz Skrzypek. W sposób szczególny uhonorowano rodziny byłych więźniów obozu w Pustkowie – świadków historii i depozytariuszy pamięci o tragedii tego miejsca.
Wśród gości znaleźli się krewni byłych więźniów:
Feliksa Mazura
Stanisława Mazura
Wojciecha Hałabisa
Adama Wieleby
Feliksa Wereskiego
Stanisława Szuro
Władysława Gębskiego
Jana Iwulskiego
Władysława Kubickiego
Wiktora Czapnika
Kazimierza Szul
Lidii Szul
Michała Kozaka
Tomasza Komana
Stanisława Podsiadło
Jana Bieńka
Wśród uczestników obecna była liczna delegacja z Powiatu Janowskiego, który od kilku lat aktywnie i licznie uczestniczy w uroczystościach. W jej składzie była niemal 30 osobowa grupa ze Zdziłowic.
Nie mogła być z nami w tym dniu wnuczka księżnej Heleny Jabłonowskiej Pani Zofia Jabłonowska Ratajska, w jej imieniu wiązankę złożyła Łucja Szumańska – opiekun Ekspozycji Historyczno-Dydaktycznej przy Górze Śmierci.
Powitano także przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich, duchowieństwa, nauczycieli oraz licznie przybyłą młodzież szkolną.
W swoich wystąpieniach Wiesław Buż - I Wicewojewoda Podkarpacki oraz Jerzy Borcz – Przewodniczący Sejmiku Województwa Podkarpackiego nawiązali do tragicznej historii obozu w Pustkowie, podkreślając znaczenie pamięci oraz konieczność budowania przyszłości opartej na pokoju. Zarówno słowa homilii, jak i przemówienia wyraźnie niosły wspólne, mocne przesłanie: „Nigdy więcej wojny”. Było to wołanie o odpowiedzialność współczesnych pokoleń, o sprzeciw wobec nienawiści i przemocy oraz o pielęgnowanie wartości, za które tak wielu oddało życie.
Kolejnym punktem uroczystości był Apel Pamięci zakończony salwą honorową, po której delegacje złożyły wieńce i wiązanki kwiatów pod pomnikiem, oddając hołd poległym i pomordowanym. W ciszy i skupieniu uczestnicy wyrazili wdzięczność oraz pamięć o ofiarach.
Tegoroczne obchody miały szczególnie wymowny charakter dzięki licznej obecności młodego pokolenia. Liczne delegacje szkół wraz z pocztami sztandarowymi, które swoją obecnością podkreśliły rangę wydarzenia oraz znaczenie przekazywania pamięci historycznej młodemu pokoleniu. To właśnie młodzież, uczestnicząc w takich wydarzeniach, uczy się historii nie tylko z podręczników, ale poprzez żywe doświadczenie pamięci. Przekaz „Nigdy więcej wojny” staje się dla nich nie tylko hasłem, lecz zobowiązaniem do budowania świata opartego na pokoju, szacunku i odpowiedzialności.
Uroczystości na Górze Śmierci po raz kolejny pokazały, że pamięć o tych, którzy zginęli, jest naszym wspólnym obowiązkiem i fundamentem przyszłości. Dzięki niej tragedia przeszłości pozostaje przestrogą, a wartości, o które walczyli i za które oddali życie, trwają w kolejnych pokoleniach.
